آلودگی هوا و رکود کافه‌ها؛ بحران تازه کسب‌وکارهای شهری

آلودگی هوا دیگر فقط دغدغه‌ای برای سلامت جسم نیست؛ شهر که آلوده می شود حوصله خیلی کارها نیست. انگار که یک افسردگی مدام روی شهر و مردمانش سایه انداخته باشد. روزهای آلوده کسی حوصله شهر را ندارد. همه چیز تبدیل می شود به یک قرنطینه اجباری برای فرار از تنفس هوای آلوده و سرطانی که دیر یا زود خیلی‌ها را گرفتار می‌کند. کنار دغدغه‌های سلامت، روزهای آلوده به اقتصاد خیلی از کارها هم آسیب می‌زند. یکی از آن‌ها کافه‌ها هستند. وقتی نه حوصله‌ای باشد و نه هوای تمیزی میزهای بسیاری از کافه‌ها خالی می‌ماند. پژوهش‌ها می‌گوید که وقتِ آلودگی هوا، تمایل مردم به بیرون رفتن برای نوشیدن قهوه یا دیدار با دوستان در کافه‌ها به‌شدت کم می‌شود.

یکی از کارکنان کافه ریشه ۲۹ می‌گوید که در روزهای با شاخص آلودگی بالا، تعداد مشتریان به صورت قابل توجهی کاهش پیدا می‌کند.«خیلی از مشتری‌های ثابت نیز در چنین روزهایی ترجیح می‌دهند در خانه بمانند اما خب بعضی‌ها هم به کافه می‌آیند. با اینکه همیشه فضای بیرون طرفدار خودش را دارد اما اینطور وقت‌ها اکثر مشتری‌ها ترجیح می‌دهند داخل بنشینند تا کمتر در معرض آلودگی هوا باشد.»

یک مطالعه روی ۵۲ شهر چین، مشخص کرد که افزایش ذرات معلق با کاهش چشمگیر «مراجعه حضوری» به رستوران‌ها و کافه‌ها همراه است. در عوض، مصرف غذا از طریق سفارش آنلاین زیاد می‌شود. در واقع مشتریانی که در شرایط هوای آلوده ترجیح می‌دهند از خانه غذا یا نوشیدنی تهیه کنند تا آنکه بیرون بروند.

چرا چنین اتفاقی می‌افتد؟ اولاً آلودگی هوا مشکلات سلامتی  به‌ویژه تنفسی ایجاد می‌کند و افراد حساس یا کسانی با بیماری‌های تنفسی، از بیرون رفتن اجتناب می‌کنند. بعد اینکه احساس عمومی مردم نسبت به کیفیت هوا و انتخاب محل قرار اجتماعی تغییر می‌کند؛ فضاهای باز یا نیمه‌باز مانند کافه‌ها ریسک بیشتری تلقی شده و ترجیح داده می‌شود که دیدارها یا مصرف نوشیدنی در خانه انجام شود.

کافه کاریز فضای بازش را همچنان دارد. مردم خیلی از آن استقبال نمی‌کنند ولی چاره‌ای هم نیست. نمی‌توان کل این بخش را تعطیل کرد. خیلی از کافه‌ها بیشتر تمرکزشان روی فضای باز است و آلودگی هم از هر درزی وارد می‌شود. پس چاره‌ای نیست. در نهایت این مردم هستند که انتخاب می‌کنند کافه رفتن را برای مدتی تعطیل کنند.

کافه منشا هم فضای بازش برقرار است. تعداد مشتری‌ها کم شده اما باید راه حل‌های جایگزین پیدا کرد. یکی از این راه‌حل‌ها برگزاری ایونت‌هاست. با اینکار هم مشتری‌های بیشتر جذب می‌شود هم تلاش می‌شود برنامه‌ها در یک فضای بسته و به دور از آلودگی ایجاد شود. اتفاقا در روزهای آلودگی که خیلی از تفریحات حذف می‌شود ایونت‌ها فرصت خوبی برای دورهمی و فرار از رخوت روزمرگی است.

با همه این حرف ها اما پیامد برای کافه‌ها واضح است. کاهش درآمد روزانه، خالی ماندن میزها و احتمال لغو رویدادها یا برنامه‌های خاصی که قرار بوده در فضای باز برگزار شود. بعضی از کافه‌داران تلاش کرده‌اند با ارائه خدمات تحویل یا تخفیف ویژه در روزهای سالم یا آلوده، اثر منفی را کاهش دهند  اما تجربه نشان داده که این روش‌ها فقط تا حدی جبران‌کننده‌اند. در نهایت، آلودگی هوا به یک معضل زیست‌محیطی و سلامت عمومی تبدیل شده تأثیر اقتصادی آن بر کسب‌وکارهای کوچک  مثل کافه‌ها هم جدی است. به خصوص کافه‌هایی که در مرکز شهر قرار دارند. یکی از کافه‌های مرکز شهر می‌گوید:«آلودگی هوا هر روز ابعاد گسترده‌تری پیدا می‌کند. از یک هفته و یک ماه رسیدیم به یک فصل. الان کل پاییز آلوده بود و بعید نیست این روند ادامه هم داشته باشد. هر کسی را می‌بینی حوصله کارهای روزمره را ندارد چه برسد به اینکه در این هوا بیاید کافه و قهوه سفارس دهد.