اصولگرایی پرحاشیه

کافه‌نوشت: چند روز است که فضای رسانه‌ای و مجازی تحت تاثیر حرفای اخیر سعید جلیلی قرار گرفته است. سیاستمداری که خیلی‌ها او را با مواضع تند و افراطی‌اش می‌شناسند. او حالا در جدیدترین سخنرانی‌اش سراغ کافه‌ها رفته. جلیلی به‌طور صریح از کافه‌ها به‌عنوان «نمادی از سبک زندگی جدید» یاد کرد که به گفته او نهاد خانواده را تهدید می‌کند و افراد را به جدایی از خانواده و فردگرایی تشویق می‌کند. ادعای جلیلی با یک پیام روشن اعلام شده. اینکه کافه علیه بنیان خانواده است.  او می‌گوید که کافه‌ها به دور شدن انسان از خانواده و به نوعی «از هم‌گسیختگی اجتماعی» منجر می‌شود. جلیلی این روند را نتیجه‌ای از سیاست‌های فرهنگی غرب می‌داند و هشدار داده که «دیگر لازم نیست خانواده دور هم باشند».  جلیلی این موضع را در قالب یک تحلیل اجتماعی و ایدئولوژیک مطرح کرده که واکنش‌های زیادی به همراه داشته. بهرام پارسایی؛ عضو هیات رئیسه کمیسیون اصل ۹۰ مجلس دهم جواب تندی به صحبت‌های او نشان داده و در توییتی نوشته:« اگر عرضه داری یک شغل ایجاد کن بعد دنبال بستن کافه‌ها و دشمنی با اشتغال جوانان و اندک تفریح مردم ایران باش! نه از شغل‌های ضدگلوله کردن پراید و کیف کش‌های مفت خور! شغل شرافتمندانه. نمی‌فهمد این تعداد کافه یعنی اشتغال و منبع درآمد جوانان ما. مشکل نگاه طالبانی شماست.»

ابوترابی هم وارد کارزار کافه‌ها شد

در کنار اظهارنظر جلیلی، صحبت‌هایی هم از سید محمدحسن ابوترابی‌فرد، رئیس شورای فرهنگ عمومی‌استان تهران منتشر شده  حرف‌های ابوترابی نسبت به بحث‌های جلیلی معتدل‌تر است. او  به نقش دوگانه‌ی کافه‌ها در زندگی شهری اشاره کرده که این فضاها، در صورت عمل‌کردن در چارچوب «اصول و قواعد قانونی»، می‌توانند به نشر فرهنگ عمومی‌کمک کنند، اما فعالیت‌های خارج از قانون و کافه‌های بدون مجوز باید توسط مسئولین شناسایی و با آن‌ها برخورد قانونی شود. این اظهار نظرها در حالی مطرح می‌شود که مشکلات اقتصادی و معیشتی در ایران رو به افزایش است و خیلی‌ها باور دارند مطرح کردن این گفته‌ها در شرایط امروزی فقط منجر به عصبانی کردن بیشتر مردم می‌شود.

در ادامه صحبت‌های جلیلی، رسانه‌های منتقد این اظهارات را فاقد پشتوانه آماری و تحلیلی دانسته‌اند. به‌عنوان مثال، روزنامه اطلاعات به نقل از تحلیلگران نوشته که جلیلی هیچ داده یا پژوهش واقعی درباره‌ی ارتباط کافه‌نشینی و فروپاشی خانواده ارائه نکرده و این اظهارات به‌نوعی «قضاوت ارزشی از بالا به پایین» است، نه تحلیل علمی. در همین راستا، برخی تحلیل‌گران معتقدند مسأله اصلی نه کافه‌ها، بلکه فقدان فضاهای عمومی، اقتصادی و اجتماعی سالم برای جوانان است. به نظر آنها کافه‌ها محصول بحران‌های اجتماعی و اقتصادی هستند، نه علت فروپاشی خانواده.

پیشنهادی برای مطالعه: حمله سعید جلیلی به کافه‌ها

پاسخ نایب رییس اتحادیه کافی‌شاپ‌داران

علی زعفری؛ نایب رییس اتحادیه کافی شاپ‌ها در واکنش به حرف‌های جلیلی در اینستاگرامش نوشته: «جناب آقای جلیلی، درباره کافه‌ها که دغدغه‌های فرهنگی و سبک زندگی جدید جامعه را مطرح کردید، باید بگم که در کشور حدود ۳۰ هزار کافه وجود داره و این پدیده چندوجهی رو نمی‌توان صرفاً به تغییر منفی سبک زندگی تقلیل داد. کافه‌ها، به‌عنوان بخشی از صنعت خدمات غذایی و گردشگری شهری، نقش قابل توجهی در اقتصاد کلان‌ کشور دارند. هر کافه می‌تواند برای ۳ تا ۲۰ نفر فرصت شغلی ایجاد کند. با توجه به تعداد کل کافه‌ها، این صنف هزاران شغل پایدار برای جوانان فراهم کرده و به کاهش بیکاری در بخش خدمات کمک شایانی کرده است. بسیاری از کافه‌داران و باریستا‌های جوان با سرمایه  محدود و کسب‌وکارهای کوچک، انرژی تازه‌ای به چرخه اقتصادی شهرها تزریق می‌کنند و نقش مهمی‌در رشد و شکوفایی صنعت غذا و نوشیدنی ایفا می‌کند. با وجود محدودیت فضاهای عمومی‌امن و مدرن، کافه‌ها مکانی برای تعاملات سالم اجتماعی، مطالعه، کار از راه دور و کاهش استرس‌های روزمره فراهم می‌کنند. این فضاها به‌ویژه برای نسل جوان، جایگزینی برای گزینه‌های محدود تفریحی هستند و به بهبود روحیه جامعه کمک می‌کنند، بدون اینکه جایگزین دورهمی‌های خانوادگی شوند، بلکه مکمل آن‌ها هستند.» او در بخش دیگری از این جوابیه نوشته: «در نهایت باید بگویم، وضعیت اقتصادی کافه‌داران اصلاً خوب نیست؛ تورم بی‌رویه، اجاره‌بها، کمبود نیروی کار، ضریب مالیاتی ناعادلانه و غیرکارشناسی، تعدد ارگان‌های نظارتی و هویت مجهول صنف کافه‌داری در کشور، از جمله مواردی است که از شما انتظار داریم به‌جای ایجاد ناامیدی و بی‌انگیزگی در این صنف، به مشکلات ما رسیدگی کنید.»

اصولگراهای کافه‌دار اما مخالف فرهنگ کافه‌نشینی

اما همیشه بخش مهمی‌از واکنش‌ها در شبکه‌های اجتماعی خودش را نشان می‌دهد. در ایکس مواضع مشخص است. همان اندازه که جلیلی دررابطه با کافه‌ها صریح صحبت کرده، مردم هم خیلی روشن پاسخ داده اند. بیشتر کاربران تاکید کردند که مسائل اقتصادی و اجتماعی واقعی مثل اشتغال، مسکن و رفاه، تأثیر بسیار بیشتری بر پویایی خانواده دارند تا محل گذران وقت در اوقات فراغت.در مقابل، برخی کاربران اصولگرا از موضع جلیلی دفاع کرده و گفته‌اند نگرانی درباره تضعیف ارزش‌های سنتی قابل فهم است. این در حالی است که خیلی از چهره‌های نزدیک به اصولگراها مثل امیرحسین ثابتی و محمدرضا شهبازی کافه دارند. در نهایت اینکه اظهارات اخیر سعید جلیلی درباره‌ی کافه‌ها تبدیل به یک بحث رسانه‌ای و فرهنگی شده است که نه فقط به خود پدیده کافه‌نشینی، بلکه به پرسش‌های بزرگتری درباره‌ی سبک زندگی، نسل جوان و ارزش‌های اجتماعی ایران اشاره دارد. این مناظره نشان می‌دهد که فاصله دیدگاه‌ها میان نخبگان سیاسی، رسانه‌ها و جامعه مدنی درباره‌ی مسائل فرهنگی و اجتماعی همچنان عمیق است و مسائلی مثل خانواده و سبک زندگی، بیش از آن که به یک پاسخ واحد برسند، موضوع بحث و تحلیل‌های متنوعی‌اند.