نمایشگاه قهوه ایران؛ سومین دوره‌ای که استانداردهای جهانی را لمس کرد

کافه‌نوشت: در سومین دوره نمایشگاه قهوه تهران، کیفیت برگزاری، نظم، تنوع برنامه‌ها و استقبال گسترده مردم نشان داد این رویداد دیگر فقط یک گردهمایی صنفی نیست؛ بلکه به صحنه‌ای معتبر برای فرهنگ‌سازی، آموزش و نمایش رشد چشمگیر صنعت قهوه در سراسر کشور تبدیل شده است. حسام ربیعی می‌گوید نمایشگاه امسال آن‌قدر استاندارد و پربازدید بود که حتی علاقه‌مندان از شهرهای مختلف با لباس‌های بومی به آن آمدند و این نشان می‌دهد قهوه در ایران از یک کالای مصرفی عبور کرده و به بخشی از فرهنگ عمومی بدل شده است.

نمایشگاه امسال را چطور دیدید؟

نمایشگاه سوم به‌نظر من بسیار بهتر از سال‌های گذشته برگزار شد. امروز می‌توانیم بگوییم تنها نمایشگاهی است که شرکت‌کنندگان بدون هیچ دغدغه‌ای می‌توانند در آن حضور پیدا کنند و مطمئن باشند استانداردهایی که باید رعایت شود، در همه بخش‌ها وجود دارد. این استانداردها شامل شیوه حضور شرکت‌کنندگان، نحوه برگزاری، برنامه‌ریزی‌ها و جامعیت رویداد است؛ اینکه فقط حضور شرکت‌ها مهم نباشد، بلکه مسابقه داشته باشد، بلکه بخش آموزش، دهکده قهوه و پوشش خبری مناسب نیز در آن دیده شده باشد. همه این موارد باعث می‌شود نمایشگاه هویت و استقلال لازم را داشته باشد و بر تک‌تک این بخش‌ها هم نظارت می‌شود تا چیزی غیر از آنچه باید در یک سالن با استانداردهای جهانی اتفاق بیفتد، رخ ندهد.

استقبال امسال چطور بود؟ بازخوردها نسبت به سال گذشته چه تفاوتی داشت؟

استقبال امسال نسبت به سال‌های گذشته خیلی بهتر بوده است. امسال کاملاً متفاوت بود. ما دیدیم که در دو روز اول ــ سه‌شنبه و چهارشنبه ــ واقعاً حضور مردم بسیار زیاد بود.دیروز و امروزم که شاهد جمعیت هستید. دلایل این استقبال زیاد است.یکی اینکه تعداد شرکت‌کنندگان افزایش یافته و دیگر اینکه آشنایی مردم با قهوه امسال بسیار بیشتر شده است. علاقه‌مندان هم به موضوعات تخصصی و هم به کیفیت حساس‌تر شده‌اند و این برای ما جالب است؛ یعنی قهوه دیگر فقط یک کالای مصرفی نیست، بلکه وارد فرهنگ جامعه شده است.

امروز حتی دیدیم از شهرهای مختلف ــ برخی با لباس‌های بومی ــ به نمایشگاه آمده بودند، و این برای من بسیار خوشایند است. نمایشگاه امسال آن‌قدر اعتبار پیدا کرده که افراد از سراسر ایران برای حضور در آن می‌آیند. در کلاس ما شرکت‌کننده‌ای از گنبدکاووس حضور داشت و دغدغه‌اش این بود که چطور کیفیت کارش را بهتر کند. یعنی حتی شهرهای کوچک هم به دنبال رشد هستند و رقابت می‌کنند. این نشان می‌دهد صنعت قهوه چقدر رشد کرده و همچنان در حال توسعه است.

این مخاطبان فقط شامل کافه‌دارها بودند یا تولیدکننده‌ها هم حضور داشتند؟ آیا آماری از تعداد شرکت‌کنندگان دارید؟

آمار دقیق امسال هنوز اعلام نشده، اما سال گذشته طبق آمار ارائه‌شده، حدود ۴۰۰ هزار نفر بازدیدکننده داشتیم. فکر می‌کنم امسال بیشتر باشد؛ چیزی که من می‌بینم این است که روند رشد ادامه دارد.

پیشنهادی برای مطالعه: آزادسازی واردات؛ تنها راه نجات صنعت قهوه

شما اشاره کردید که فرهنگ قهوه در یک‌سال گذشته خیلی جا افتاده، مهم‌ترین دلیل این اتفاق چه بوده؟

شاید بهتر باشد بگوییم این اتفاق در یک سال رخ نداده و حاصل چند سال اخیر است؛ در واقع حاصل پنج سال اخیر، ولی روند اصلی از حدود ده سال پیش با افزایش چشمگیر کافه‌ها شروع شد. در این چند سال، با توجه به افزایش میزان واردات، مصرف قهوه زیاد شده است. نمایشگاهی که سومین دوره‌اش برگزار می‌شود، نشان‌دهنده یک روند رو‌به‌رشد و مطمئن است؛ روندی که همه برندها، کافه‌ها و بلاگرها به آن کمک کرده‌اند. این کار نتیجه تلاش یک شب، یک سال یا یک شرکت نیست، بلکه یک اتفاق فرهنگی و یک چرخه اقتصادی بزرگ است که توأمان پیشرفت کرده و باعث شده قهوه در جامعه رسوخ پیدا کند و مورد پذیرش قرار بگیرد. مردم فقط مصرف‌کننده کافه‌ها نیستند؛ سطح آگاهی و میزان پرسش‌هایشان نشان می‌دهد این فرهنگ چقدر گسترده شده است. ما سال‌ها از کشورهای همسایه عقب بودیم، اما حالا با سرعت زیادی در حال جبران عقب‌ماندگی هستیم.

ترکیب شرکت‌کنندگان چه تغییری کرده است؟افزایش تولیدکننده‌ها محسوس بوده؟

دو اتفاق افتاده: یکی اینکه تعداد تولیدکنندگان و کارخانه‌ها آرام‌تر افزایش پیدا کرده، اما تعداد برندها بسیار سریع و چشمگیر زیاد شده است. کارخانه‌ها دانه سبز را به همه می‌فروشند، اما برندهای کوچک معمولاً در قالب غرفه در نمایشگاه حاضر نمی‌شوند. در دهکده قهوه امسال، ۳۶ برند مختلف حضور داشتند؛ اگر هر کدام تعداد بیشتری غرفه می‌گرفتند، تنوع حتی بیشتر هم می‌شد. تنوع برندها افزایش داشته، اما به دلیل مشکلات سهمیه‌بندی واردات و تصمیم‌های جهاد کشاورزی، میزان واردات نسبت به پارسال کمتر شده است. این اتفاق برای صنعتی که با سرعت در حال رشد است، واقعاً آسیب‌زاست.

وضعیت واردات امسال چطور بوده؟

میزان واردات وزنی امسال احتمالاً کمتر باشد. سال گذشته حدود ۵۷ تا ۵۸ هزار تن بود، اما امسال تا این لحظه ۳۰ هزار تن وارد شده و فکر می‌کنیم نهایتاً به ۴۰ هزار تن برسد. در مراسم افتتاحیه آمار مربوط به سال ۱۴۰۳ را اعلام کردند که گفته شد واردات نسبت به ۱۴۰۲ افزایش داشته، اما امسال به آن عدد نمی‌رسیم. اکنون بحث این است که اگر امکان واگذاری اختیار واردات از جهاد کشاورزی وجود داشته باشد، وضعیت بهتر می‌شود.

مشکل اصلی این است که حتی مواد اولیه صنعت هم زیر نظر جهاد کشاورزی قرار گرفته، در حالی که این تصمیم اشتباه است. ماده اولیه صنعت قهوه کاملاً وارداتی است. جهاد کشاورزی معمولاً با محصولات دامی، آماده‌مصرف یا مواد کشاورزی کار دارد، اما وقتی سهمیه‌بندی می‌کند، صنعت قهوه را به‌درستی نمی‌تواند مدیریت کند؛ شاید نمی‌تواند، شاید جدی نمی‌گیرد. در حالی که وزارت صمت و مدیرانش دید بین‌المللی مناسب‌تری نسبت به حوزه نوشیدنی دارند.

اگر مسئولان به ارزش افزوده دانه سبز توجه نکنند و ندانند که این محصول می‌تواند تولید ثروت کند، قاچاق افزایش پیدا می‌کند. یعنی به‌جای اینکه ارز برای واردات رسمی دانه سبز صرف شود و اشتغال‌زایی رخ دهد، واردات از مسیر غیررسمی انجام می‌شود؛ خارج از نظارت، بدون مالیات و با تبعات اقتصادی. بنابراین یا اصلاً نباید چنین قانونی وضع می‌شد، یا حالا که وجود دارد باید از صنعت حمایت شود.

درباره ورکشاپ‌ها هم توضیح بدهید؛ استقبال خوبی از آن‌ها شد؟این بخش در سال‌های گذشته هم بود یا امسال متفاوت بود؟

امسال ورکشاپ‌ها را تجربه‌محور طراحی کردیم. یعنی بازدیدکنندگان علاوه بر آموزش تخصصی، امکان تجربه عملی هم داشتند و برایشان بسیار جذاب بود. مثلاً کارگاه آب داشتیم که در آن تأثیر آب بر طعم قهوه برای مخاطبان جالب بود. کارگاهی درباره تفاوت گجت‌ها و ابزارهای دم‌آوری و اثر فرآوری‌های مختلف قهوه برگزار کردیم. آموزش‌های تخصصی و مقدمه‌ای از مدل‌های جدید آموزش در دنیا ارائه شد. اینکه بازدیدکنندگان هم حضور پیدا کردند و هم تجربه کردند، برای ما اهمیت داشت.