توصیه‌های جهانی برای مصرف کافئین در دوران بارداری

برای داشتن دوران بارداری ایمن‌تر و آرامش خاطر بیشتر، سه اقدام کلیدی پیشنهاد می‌شود: محدود کردن مصرف، توجه به منابع پنهان کافئین، و کاهش تدریجی در صورت مصرف بالا.

کافه‌نوشت: بارداری زمان حساسی است و بسیاری از مادران باردار نگران‌اند که مصرف قهوه یا نوشیدنی‌های کافئین‌دار چه تأثیری روی رشد جنین و سلامت خودشان دارد. در این مطلب، توصیه‌های سازمان‌های معتبر به‌روز در مورد مصرف کافئین در بارداری را مرور می‌کنیم:  آنچه شواهد علمی نشان می‌دهد، چه حد مصرفی اغلب توصیه می‌شود، و نکاتی عملی برای کاهش مصرف، بدون آن که لازم باشد کافئین را کاملاً حذف کنید.

کافئین چیست و چرا در بارداری اهمیت دارد

کافئین یک محرک است که در چای، قهوه، نوشابه‌های گازدار، شکلات، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و برخی داروهای بدون نسخه یافت می‌شود. در دوران بارداری، حذف کافئین کامل ضروری نیست، اما مقدار زیاد آن ممکن است با برخی عوارض مرتبط باشد. مطالعات مشاهده‌ای نشان داده‌اند که مصرف زیاد کافئین می‌تواند با کاهش وزن هنگام تولد، رشد محدود جنینی، زایمان زودرس یا حتی سقط جنین در ارتباط باشد. سازمان جهانی بهداشت (WHO) به‌طور خاص توصیه می‌کند که اگر زن باردار بیش از ۳۰۰ میلی‌گرم در روز کافئین مصرف می‌کند، کاهش مصرف می‌تواند ریسک سقط یا تولد کم‌وزن را کاهش دهد.

راهنمای NHS درباره محدودیت کافئین

سازمان سلامت بریتانیا (NHS) در راهنمای غذاهایی که در بارداری باید مراقب آن‌ها بود؛ به‌روشنی اشاره می‌کند که مصرف کافئین باید به حداکثر ۲۰۰ میلی‌گرم در روز محدود شود. این عدد مبتنی بر بررسی شواهد مختلف است، زیرا مصرف بیش از این مقدار به‌صورت منظم می‌تواند با عوارض بارداری مثل وزن پایین نوزاد یا حتی سقط جنین مرتبط باشد. NHS همچنین مقادیر تقریبی کافئین در نوشیدنی‌های رایج را ارائه می‌دهد: مثلاً یک فنجان قهوه فوری حدود ۱۰۰ میلی‌گرم، قهوه فیلتر حدود ۱۴۰ میلی‌گرم، چای حدود ۷۵ میلی‌گرم، نوشابه کولا حدود ۴۰ میل‌گرم، و نوشیدنی انرژی‌زا ۲۵۰ میلی‌لیتری حدود ۸۰ میلی‌گرم است. همچنین در همان راهنما به نکته‌ای مهم اشاره شده است: گیاهان مورد استفاده در چای‌های گیاهی گوناگون‌اند، برخی هیچ کافئینی ندارند، برخی دیگر ممکن است مقدار زیادی داشته باشند، بنابراین خواندن برچسب محصول توصیه شده است.

پیشنهاد برای مطالعه: کافئین، میگرن و قهوه

دیدگاه تخصصی: نظر ACOG (کالج متخصصین زنان و زایمان آمریکا)

کالج متخصصین زنان و زایمان آمریکا (ACOG) در کمیته علمی شماره ۴۶۲ (۲۰۱۰) نتایج تحقیقات مختلف را بررسی کرده است. آن‌ها می‌گویند مصرف متوسط کافئین (کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم در روز) به نظر نمی‌رسد عامل مهمی در سقط یا زایمان زودرس باشد. در عین حال، آن‌ها اشاره می‌کنند که شواهد علمی در مورد ارتباط بین مصرف کافئین بالا و محدودیت رشد داخل رحمی (IUGR) قطعی نیست. در بخشی از تحلیل، ACOG به مطالعاتی اشاره کرده که در آن‌ها مصرف بالای کافئین با خطر سقط افزایش یافته است، اما نتایج این مطالعات متناقض‌اند و عوامل مختلف مثل اندازه نمونه، روش جمع‌آوری داده‌ها، سوگیری یادآوری باعث شده‌اند که نتوان یک نتیجه قطعی استخراج کرد. در نهایت، ACOG تأکید می‌کند که مصرف متوسط کافئین به نظر نمی‌رسد ریسک عمده‌ای برای سقط یا تولد زودرس ایجاد کند، اما در مورد رشد محدود جنین (IUGR) باید تحقیقات بیشتری صورت گیرد.

توصیه ساده از ACOG برای مادران باردار

در صفحه “چقدر قهوه می‌توانم در دوران بارداری بنوشم؟” که ACOG به زبان ساده منتشر کرده، آمده است که تحقیقات نشان می‌دهند مصرف متوسط کافئین باعث سقط یا زایمان زودرس نمی‌شود ولی کافئین فقط در قهوه نیست، بلکه در چای، شکلات، نوشابه‌های گازدار و نوشیدنی‌های انرژی‌زا هم وجود دارد، پس باید مجموع مصرف همه آن‌ها را در نظر گرفت. همچنین، هشدار می‌دهد که مصرف کافئین ممکن است باعث تحریک، مشکلات خواب، افزایش ادرار و خطر کم‌آب شدن (دهیدراسیون) شود، بنابراین مهم است که مصرف به صورت آگاهانه باشد.

نظر سازمان جهانی بهداشت (WHO)

سازمان جهانی بهداشت (WHO) در یک بررسی (ELENA) توصیه می‌کند که زنان باردار با مصرف بالای کافئین مصرف خود را کاهش دهند. هدف این کاهش، کاهش خطر سقط و کاهش احتمال تولد نوزاد با وزن پایین است.دلیل این توصیه آن است که پاک‌سازی کافئین از خون مادر در دوران بارداری کندتر می‌شود، بنابراین مدت زمان ماندگاری و اثر آن در بدن مادر افزایش می‌یابد. WHO تأکید دارد که کاهش مصرف کافئین برای زنانی که مقدار زیادی کافئین می‌نوشند، می‌تواند فایده داشته باشد.

نکات عملی برای مادران باردار در مصرف کافئین

با توجه به توصیه‌های معتبر از NHS، ACOG و سازمان جهانی بهداشت (WHO)، می‌توان چند راهکار کاربردی را برای مدیریت مصرف کافئین در دوران بارداری مدنظر قرار داد:

۱. محدود کردن مصرف روزانه
منطقی‌ترین اقدام این است که مصرف کافئین روزانه را زیر یا نزدیک به ۲۰۰ میلی‌گرم نگه دارید؛ عددی که از سوی NHS و ACOG به‌عنوان حد متوسط و نسبتاً ایمن معرفی شده است.

۲. توجه به منابع پنهان کافئین
در زمان محاسبه مقدار مصرف، تنها قهوه را در نظر نگیرید. کافئین در نوشیدنی‌هایی مانند چای، شکلات، نوشابه‌های گازدار، نوشیدنی‌های انرژی‌زا و حتی برخی داروها نیز وجود دارد و ممکن است مجموع مصرف روزانه را افزایش دهد.

۳. کاهش تدریجی در مصرف‌های بالا
اگر مقدار مصرف روزانه شما بیش از ۳۰۰ میلی‌گرم است، کاهش تدریجی مصرف می‌تواند انتخابی منطقی‌تر و ایمن‌تر نسبت به قطع ناگهانی باشد و به کاهش آثار ناخوشایند حذف کامل کمک کند.

۴. انتخاب جایگزین‌های کم‌کافئین
می‌توان از نسخه‌های بدون کافئین قهوه یا چای استفاده کرد، یا آب، آب‌های طعم‌دار بدون قند و چای‌های گیاهی با میزان کافئین کمتر را جایگزین کرد. NHS تأکید می‌کند که برچسب چای‌های گیاهی بررسی شود، چون برخی از آن‌ها بر اساس نوع گیاه، فاقد کافئین هستند.

۵. مشورت با پزشک یا ماما در شرایط خاص
در صورت داشتن سابقه سقط، رشد کم جنین یا سایر شرایط بارداری، بهتر است میزان مصرف کافئین را با پزشک یا ماما در میان بگذارید، زیرا حساسیت افراد به کافئین متفاوت است و توصیه‌ها ممکن است بر اساس وضعیت فردی تغییر کنند.

پست های مرتبط