مهم‌ترین آدم‌ها اینجا بوده‌اند؛ در قدیمی‌ترین کافهٔ رم

کافه‌نوشت: کافهٔ گرکو (Caffè Greco) در طول سال‌ها میزبان چهره‌هایی از چارلز دیکنز تا پرنسس دایانا بوده است اما افزایش اجاره‌بها آیندهٔ این کافهٔ تاریخی را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

استلّاریو باچلّیری بیش از ۴۰ سال است که به‌عنوان هنرمند مقیم کافهٔ گرکو فعالیت می‌کند؛ او هر روز صمیمیت و حال‌وهوای قدیمی‌ترین قهوه‌خانهٔ رم را بر بوم ثبت می‌کند و پرتره‌هایی از مشتریان نامدار و برجستهٔ آن می‌کشد.

او در جریان بازدید اخیر گاردین گفت: همه‌چیز و همه‌کس را دیده‌ام، و در حالی که به بخشی از کافه اشاره می‌کرد که اکنون بسته شده است ـ جایی که در گذشته نخبگان فرهنگی و سیاسی پایتخت ایتالیا گرد هم می‌آمدند تا به بحث و گفت‌وگو بپردازند ـ افزود: مهم‌ترین آدم‌ها اینجا بوده‌اند… اینجا فقط یک کافه نیست، یک موزه است.

اما اکنون نقش باچلّیری و سرنوشت کافهٔ گرکو که در سال ۱۷۶۰ در خیابان ویا کوندوتی، در نزدیکی پلکان اسپانیایی افتتاح شد در وضعیتی نامعلوم قرار دارد؛ چرا که موعد خروج شرکت اداره‌کنندهٔ این کافه، آنتیکو کافهٔ گرکو، از این ملک نزدیک می‌شود.

از چارلز دیکنز، هنری جیمز، اورسن ولز و جان کیتس که خانه‌اش چند قدم آن‌سوتر بود گرفته تا آدری هپبورن، سوفیا لورن، الیزابت تیلور و پرنسس دایانا، همگی روزی از درهای این کافه عبور کرده‌اند. یادگاری‌های به‌جا‌مانده گواه آن‌اند که در سال ۱۸۹۰، بوفالو بیل به همراه گروهی از گاوچران‌ها برای نوشیدن قهوه به اینجا سر زده است. امروز حدود سیصد اثر هنری بر دیوارهای زرشکی‌رنگ این کافه آویخته شده‌اند.

کافهٔ گرکو جنگ‌ها و بی‌شمار بحران‌های سیاسی و اقتصادی را از سر گذرانده است، اما اکنون یک مناقشهٔ تلخ مالی تاب‌آوری آن را به آزمون کشیده است. این بحران از سپتامبر ۲۰۱۷ آغاز شد؛ زمانی که قرارداد اجارهٔ آنتیکو کافهٔ گرکو به پایان رسید و مالک ساختمان بیمارستان اسرائیلی، یک بیمارستان خصوصی که در چارچوب نظام سلامت عمومی ایتالیا فعالیت می‌کند ـ خواستار افزایش اجارهٔ ماهانه از ۱۸ هزار یورو به ۱۲۰ هزار یورو شد. در پی آن، دعوایی حقوقی شکل گرفت و سرانجام قاضی حکم داد که شرکت اداره‌کنندهٔ کافه باید تا سه‌شنبهٔ آینده ملک را تخلیه کند.

کارلو پلگرینی، مالک آنتیکو کافهٔ گرکو، گفت این حکم غیرقابل درک است و افزایش اجاره‌بها نوعی باج‌خواهی به شمار می‌آید. ما حاضریم برای باز نگه داشتن کافه اجارهٔ بیشتری بپردازیم، اما نه شش برابر مبلغی که اکنون پرداخت می‌کنیم. به‌شدت خشمگینم، اما برای این موضوع خواهیم جنگید.

گروه میراث فرهنگی ایتالیا نوسترا نیز به کارزار حفظ این کافه پیوسته و در روزهای منتهی به تعطیلی احتمالی آن، مجموعه‌ای از رویدادهای فرهنگی را سازمان‌دهی کرده است.

وانا مانوتچی، معاون بخش رمِ ایتالیا نوسترا، گفت: «اینکه کافهٔ گرکو به‌کلی از صفحهٔ روزگار محو شود و از خاطرهٔ ساکنان رم و گردشگرانی که نوشیدن قهوه در آن را جزو برنامهٔ خود می‌دانند، پاک شود، کاملاً غیرقابل تحمل است. برای من مهم نیست چه کسی چقدر درآمد دارد؛ آنچه اهمیت دارد این است که این مکان تاریخی و فرهنگی حفظ شود.

کافهٔ گرکو، همراه با مبلمان و آثار هنری‌اش، از سال ۱۹۵۳ در فهرست املاک تحت حفاظت قرار دارد؛ زمانی که دولت ایتالیا تصریح کرد صرف‌نظر از اینکه چه کسی مدیریت این مکان را بر عهده دارد، خود کافه باید دست‌نخورده باقی بماند.

بیمارستان اسرائیلی، که سه مرکز درمانی در رم دارد، حدود ۸۰ سال پیش مالکیت این ملک را به ارث برد. تا امروز، این بیمارستان و شرکت‌های مختلفی که ادارهٔ کافه را بر عهده داشته‌اند ـ از جمله آنتیکو کافهٔ گرکو که در سال ۲۰۰۰ مدیریت را به دست گرفت ـ در کنار یکدیگر بدون تنش همزیستی کرده‌اند.

کافهٔ گرکو در خیابان ویا کوندوتی، در میان فروشگاه‌های لوکس و برندهای گران‌قیمت قرار دارد و گزارش‌هایی منتشر شده مبنی بر اینکه برند لوکس ایتالیایی مونکلر علاقه‌مند بوده است اجارهٔ این ملک را در اختیار بگیرد. با این حال، فابیو پروجیا، سخنگوی بیمارستان اسرائیلی، تأکید کرد که کافه تعطیل نخواهد شد.

او گفت: «کافهٔ گرکو ۲۵۰ سال است که وجود دارد و همچنان هم به کار خود ادامه خواهد داد. قانون می‌گوید هیچ‌چیز نباید تغییر کند؛ تنها تفاوت این خواهد بود که مدیر جدیدی روی کار می‌آید».

پروجیا افزود که مبلغ اجاره درخواستی با نرخ بازار هم‌خوانی دارد و درآمد حاصل از آن در بیمارستان اسرائیلی سرمایه‌گذاری خواهد شد. او گفت: «این مبلغ چیزی نیست که ما دنبال آن باشیم، بلکه همان چیزی است که مدیران دیگر حاضرند بپردازند.» او نتوانست بگوید که آیا شرکت جدیدی برای مدیریت کافه پیدا شده است یا خیر، و تنها افزود: «مدیران بالقوهٔ زیادی هستند که مایل‌اند این کافه را در اختیار بگیرند.»

کافهٔ گرکو همواره جمعیت ثابت ساکنان رم و گردشگران را جذب می‌کند، هرچند قهوهٔ آن ارزان نیست. نوشیدن اسپرسو ایستاده در کنار بار، هزینه‌ای معقول ۱.۷۰ یورو دارد، اما سرو آن روی میز توسط کارکنانی که پاپیون به گردن دارند، ۷ یورو آب می‌خورد.

پلگرینی و ایتالیا نوسترا از داریو فرانچسکینی، وزیر فرهنگ که به تازگی منصوب شده است، خواسته‌اند که پیش از فرا رسیدن مهلت سه‌شنبه، برای حفظ این کافه وارد عمل شود.

ماتیا موراندی، سخنگوی فرانچسکینی، گفت: «وزیر همواره در حفظ مؤسسات تاریخی دقت و توجه دارد. وزارتخانه نیز محدودیت‌های موجود برای کافهٔ گرکو را تقویت خواهد کرد؛ این کافه باید همان مکان شگفت‌انگیزی باقی بماند که هست و نباید به نوع دیگری از کسب‌وکار تبدیل شود.»

منبع: The Gaurdian